Newsletter

 
     
     
 
     
   
   
   
   
   
   
   
 
   
   
   
   
   
   
   
   
   

ΧΑΛΚΗ

ΝΟΤΙΟ ΑΙΓΑΙΟ  » ΧΑΛΚΗ

Έκταση: 28,1 τ.χλμ

Μόνιμος πληθυσμός 295 κάτοικοι

Η Χάλκη βρίσκεται στα δυτικά της Ρόδου, μόλις 5 μίλια από το ακρωτήριο του Μονόλιθου. Για την προέλευση της ονομασίας της Χάλκης υπάρχουν δύο εκδοχές: Είτε ονομάστηκε από τα εργαστήρια επεξεργασίας χαλκού, είτε από τη λέξη «κάλχη» ή «χάλκη», που σημαίνει πορφύρα. Ο γεωγράφος Στράβων αναφερόταν στη Χάλκη ως «Χάλκια», ενώ ο Θουκυδίδης την ονομάτιζε ως «Χάλκη». Κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο (4ος έως 6ος αι. μ.Χ.) άνθησαν στη Χάλκη σημαντικοί οικισμοί. Οι Ιππότες της Ρόδου (14ος αι.) παραχώρησαν τη Χάλκη ως φέουδο στην οικογένεια Assanti από την Ischia. Τότε έχτισαν και το Κάστρο τους πάνω στα ερείπια της αρχαίας ακρόπολης. Ανάμεσα στα οικόσημα σώζεται το οικόσημο του Μεγάλου Maγίστρου D’ Aubusson (1476 – 1530), ο οποίος επισκεύασε το φρούριο μετά από καταστροφική επιδρομή που δέχτηκε η Χάλκη από τους Βενετούς. Από τα μέσα του 19ου αιώνα η τουρκοκρατούμενη Χάλκη φτάνει στο απόγειο της ακμής της: Μαζί με τη Σύμη, την Κάλυμνο και το Καστελλόρίζο, αναπτύσσουν το εμπόριο και τη σπογγαλιεία, ενώ ιδρύονται σχολεία και το μορφωτικό επίπεδο του πληθυσμού σημειώνει κατακόρυφη άνοδο. Στα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας και κατά την Ιταλοκρατία, τα πατροπαράδοτα προνόμια καταργούνται, πλήττεται το εμπόριο κι η σπογγαλιεία και αρχίζει η αιμορραγία της μετανάστευσης. Το 1912 η Χάλκη, όπως κιόλα τα Δωδεκάνησα, περιήλθε υπό ιταλική κυριαρχία, στρατιωτική αρχικά και πολιτική μετά το 1923. Κατά τη διάρκεια του Β’ παγκοσμίου πολέμου η Χάλη διξάστηκε χάρη στους αγώνες των άξιων τέκνων της, όπως ο υπολοχαγός Αλέξανδρος Διάκος και ο λοχαγός Διογένης Φανουράκης. 

H Χάλκη, άλλοτε πλούσιο νησί με ναυτική παράδοση, ήρθε τα τελευταία χρόνια στην επικαιρότητα αφού χαρακτηρίστηκε τόπος συνάντησης των νέων όλου του κόσμου. Στο μοναδικό οικισμό του νησιού, το Νημποριό βρίσκεται το γραφικό λιμάνι, το οποίο το καλοκαίρι γεμίζει από τουρίστες, οι οποίοι απολαμβάνουν το μπάνιο τους στην παραλία Πόνταμο. 

Η Χάλκη που μπορεί να θεωρηθεί ως ένας από τους "τελευταίους φάρους της παράδοσης", πιθανώς να πήρε το όνομά της από τα ορυχεία επεξεργασίας Χάλκου που υπήρχαν στην αρχαιότητα. Σύμφωνα με τη μυθολογία, οι Τιτάνες ήταν οι πρώτοι κάτοικοι. Οι Πελασγοί έζησαν στο νησί για πολλά χρόνια, αφήνοντας πίσω τους πολλά χτίσματα. 

Τους διαδέχθηκαν οι Κάρες,οι Δωριείς και αργότερα οι Φοίνικες. Η βασίλισσα της Χάλκης η Αρετάνασσα, έζησε στη Χάλκη και μετά την εξόρισαν στην Κάρπαθο όπου αυτοκτόνησε όταν έμαθε για το θάνατο του συζύγου της. Απομεινάρια 3 ναών προς τιμήν του θεού Απόλλωνα υπάρχουν ακόμα στην τοποθεσία Πευκιά. . Κατά την εποχή της ακμής του Αθηναϊκού κράτους, βρίσκουμε τη Χάλκη να πληρώνει κι αυτή το συμμαχικό φόρο. Τον 7ο αιώνα το νησί κυριεύουν οι Άραβες μέχρι το 825 οπότε και απελευθερώνετε. 

Οι Βενετοί και Γενοβέζεοι καταφτάνουν το 1204 και επισκευάζουν την αρχαία ακρόπολη, χτίζοντας ταυτόχρονα φρούριο στο νησάκι της Αλιμιάς. Το 1523 τη Χάλκη την κυριεύουν οι Τούρκοι. Παίρνει μέρος στην επανάσταση του 1821. Κυριεύεται από τους Ιταλούς το 1912 και ενσωματώνεται μετά στην Ελλάδα μαζί με τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα.

Ακόμη ένα γραφικό νησί των Δωδεκανήσων που προσφέρεται για ήρεμες διακοπές, η Χάλκη έχει ονομαστεί νησί ειρήνης και φιλίας όλων των νέων του κόσμου. Διαθέτει ωραίες παραλίες με άμμο και βότσαλο στις οποίες μπορεί κανείς να προσεγγίσει με καΐκι. Σημαντικό αξιοθέατο είναι το Κάστρο των Ιωαννιτών Ιπποτών στα ερείπια της αρχαίας Ακρόπολης, στη Χώρα του νησιού, το Νημποριό, καθώς και ο πύργος του ρολογιού μπροστά στο Δημαρχείο και η εκκλησία του Αγίου Νικολάου με το ψηλό καμπαναριό. Συνδέεται με τη Σκάλα Καμείρου της Ρόδου, από την οποία απέχει δέκα ναυτικά μίλια. 

Η Χάλκη είναι ένα από τα μικρότερα νησιά του συμπλέγματος των Δωδεκανήσων. Είναι ένα όμορφο νησί με παρθένες ομορφιές και πεντακάθαρες παραλίες. Βρίσκεται στα δυτικά της Ρόδου και απέχει από το κεντρικό λιμάνι της 35 ν.μ., ενώ από τη Σκάλα Καμείρου μόνο 11 ν.μ. Η έκτασή του φτάνει τα 28 τ. χλμ. Είναι ορεινό νησί με πετρώδες έδαφος. 

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ 

Λιμάνι Νημποριού: Χτισμένο στους πρόποδες του βουνού είναι σήμερα η μόνη κατοικημένη περιοχή της Χάλκης. Τα σπίτια «ιταλικού» αρχιτεκτονικού ρυθμού αλλά και νεοκλασικά, δίπατα και κεραμοσκεπή, με 5 παράθυρα, μεγάλη θύρα ανά όροφο και αέτωμα με «οφ»αλμό", φτάνουν μέχρι τη θάλασσα συνθέτοντας μια εικόνα νησιώτικης αρχοντιάς. 

Καμπαναριό του Αγίου Νικολάου (Νημποριός): Στηριγμένο σε αψίδα με ενσωματωμένα αρχαία μάρμαρα από το ναό του Απόλλωνα. 

Ρολόι: Δωρεά των Χαλκιτών του εξωτερικού, μπροστά από το Δημαρχείο, ένα εξαιρετικής αρχιτεκτονικής κτήριο με δίδυμες πλαϊνές κλίμακες και πλούσιο διάκοσμο. 

Ταχυδρομείο: Κτισμένο με το γνωστό αρχιτεκτονικό στυλ που οι Ιταλοί επέβαλαν σε όλα τα Δωδεκάνησα, με καμπύλες γραμμές και γεωμετρική διάθεση. 

Ξενοδοχείο Χάλκη (στα αριστερά του λιμανιού): Εξαίρετο δείγμα αλλοτινής αριστοκρατικότατος, που στεγάζεται σε παλιά αποθήκη σφουγγαριών. 

Κήφες: Παλαιά μαντριά, από μεγάλες πέτρες με δεύτερο στρώμα εξωτερικού τοίχου, διάσπαρτα σ' όλη τη Χάλκη. 

Ενσωματωμένα στους τοίχους σπιτιών και στο καμπαναριό του Αγίου Νικολάου βρίσκει κανείς αρχαία ενεπίγραφα αρχιτεκτονικά μέλη. 

 

ΛΑΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 

Τα μεγαλύτερα πανηγύρια του Αγιου Ιωάννη, βαθιά ριζωμένο στις καρδιές όλων, και της Παναγιάς Χωριανής συγκεντρώνουν Χαλκίτες από όλο τον κόσμο και είναι ίσως τα πιο ισχυρά στοιχεία που ενώνουν με πολύ στενούς δεσμούς τους ξενιτεμένους με τους ντόπιους. Αρκετές μέρες πριν οι ντόπιοι ασπρίζουν τις εκκλησίες και γυαλίζουν τα σκεύη. 

Πανηγύρι Παναγιάς Χωριανής (15/8): Την παραμονή, μετά το προσκύνημα, τελείται ο εσπερινός και ακολουθεί γλέντι με ποτά, μεζέδες και χαρούμενα ή πειρακτικά δίστιχα έως το πρωί. Πολλοί μένουν για να ακούσουν και τη πρωινή λειτουργία. 

Πανηγύρι Αγίου Ιωάννη (29/8): Την παραμονή το μοναστήρι τους προσφέρει αρνί από τις μάντρες του με πατάτες ή μακαρόνια και ορεκτικά. Την άλλη μέρα προσφέρεται πρωινό με μέλι και νηστίσιμο γεύμα. 

Άλλα σημαντικά πανηγύρια και δρώμενα: Πανηγύρι στο μοναστήρι του Σταυρού (14/9), γλέντι του «Παλαρνιώτη» (8/11), τα Γιάννη του Κοντά (Λαμπρή Τρίτη) στα Σίγνη, πανηγύρι Αγίου Γεωργίου (σε απόκρημνη τοποθεσία της Χάλκης και στο μοναστήρι της Αλιμνιάς). Πανηγύρι της Παναγιάς Εττριάς (23/8) στο προαύλιο του Άη Γιάννη του Αλάρκα. 

Έθιμα της Ανάστασης: 

Μεγάλη Παρασκευή: Μετά την Αποκαθήλωση, η εκκλησιά κλείνει και ανοίγει ξανά κατά τις 1 – 2 το πρωί του Σαββάτου, οπότε θα ακουστούν τα εγκώμια και θα γίνει πορεία του επιταφίου από το ένα άκρο του λιμανιού στο άλλο. Τα παιδιά γυρίζουν στα σπίτια, κτυπούν πόρτες και παράθυρα με πέτρες και φωνάζουν «Σηκώστε για το επιτάφιο». Στο τέλος της περιφοράς γίνεται το «μπακατίκιασμα», ένα είδος πλειστηριασμού του επιταφίου. Η Ανάσταση δεν γίνεται τα μεσάνυχτα, όπως στην υπόλοιπη Ελλάδα, αλλά κατά τις 3 – 4 το πρωί. Δεύτερη Ανάσταση: Κάτω από το κυπαρίσσι του προαυλίου της εκκλησίας, κρεμάνε και καίνε το «Φράγκο», ένα αχυράνθρωπο ντυμένο με παλιά ρούχα και καπέλο, που παλαιότερα συμβόλιζε τον Ιούδα.

 

Πηγή: Δήμος Χάλκης