Newsletter

 
     
     
 
     
   
   
   
   
   
   
   
 
   
   
   
   
   
   
   
   
   

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Θεατρικές επιδράσεις στη λατρεία-λειτουργία

Οι ιερείς-πρωταγωνιστές λειτουργούν εμπρός από το Ιερό όπως οι αρχαίοι υποκριτές στο προσκήνιο /λογείον . Μαζί τους και οι διάκοι-δευτεραγωνιστές και τα λοιπά βουβά πρόσωπα, (παπαδοπαίδια) ηθοποιοί κυριολεκτικά –ηθοπλάστες. Τα δύο αρχαία ημιχόρια συνδέονται με τους δυο χορούς των ψαλτών (δεξιό και αριστερό). 

Ιδιαίτερα θεατρικό (θεαματικό) χαρακτήρα έχει η τελετή της εξόδου του Σταυρού την Μ. Πέμπτη, και ύστερα της Αποκαθύλωσης την Μ. Παρασκευή.  Όσον αφορά τη σχέση Θείας Λειτουργίας και τη μορφολογική επίδρασή που έχει δεχθεί στη δομή της από την αρχαία τραγωδία, σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Καλοκύρη, βρίσκουμε τα ποιοτικά στοιχεία της τραγωδίας , τα καθορισμένα από τον Αριστοτέλη στην Ποιητική του, δηλαδή, ‘’θέση’’,’’λύση’’, ‘’διάνοια’’, ‘’μέλος’’, ‘’όψη’’.  Όπως επισημαίνει ο θεολόγος και θεατρολόγος Ιωσήφ Βιβιλάκης, «Η θεατρικότητα της λατρείας δε σημαίνει θεατροποίηση της ιερής ιστορίας ούτε στήσιμο μιας παράστασης.» Το κοινό ανάμεσα σε αρχαίο δράμα και λειτουργία της Εκκλησίας είναι η θρησκευτική πνοή. 

Το Βυζαντινό μιμοθέατρο

Το μιμοθέατρο είναι το μοναδικό θεατρικό είδος που κληρονομήθηκε από την ύστερη αρχαιότητα στο Βυζάντιο Ο παντόμιμος ήταν ένας βουβός ορχηστής με προσωπίδα που την άλλαζε στην παράσταση, χόρευε ένα θέμα και συνοδευόταν από μια χορωδία που τραγουδούσε με μουσική υπόκριση ένα τραγούδι που εξηγούσε το περιεχόμενο του παντομιμικού χορού. . Τα είδη του βυζαντινού μιμοθεάτρου διακρίνονται σε: Α)ο βιολογικός ή ηθολογικός Μίμος: διακωμωδεί ήθη και σκηνές υποδυόμενος διάφορα πρόσωπα-τύπους διαφόρων ηλικιών, τάξεως και επαγγέλματος από τον αγροτικό και αστικό χώρο. Β)ο μυθολογικός Μίμος: παρωδεί αρχαίους μύθους για θεούς και ήρωες Γ)ο παντόμιμος: ένας ορχηστής με πολλά προσωπεία, υποδύεται όλα τα πρόσωπα του έργου. Δ)ο Χριστολογικός Μίμος: παρώδηση της χριστιανικής θρησκείας και των μυστηρίων της (βάπτιση), αλλά και του χριστιανικού μαρτυρίου. 

Οι θεατρικοί χώροι στο Βυζάντιο

Οι πιο πολλοί θεατρικοί χώροι εγκαταλείφθηκαν λόγω φυσικών καταστροφών ή πολεμικών καταστροφών ή αξιοποίηση οικοδομικών υλικών(πλύμμυρα το θέατρο Τραχώνων Αττικής-α μισό 4ου αι. μ.Χ, σεισμοί στην Ιαιτία ,πυρκαγιά το της Φιλιππούπολης, το Κορίνθου από Αλάριχο, ενώ του Κουφονησίου νότια της Κρήτης από αλλόφυλους ή φανατικούς Χριστιανούς, στην Αίγινα από τα υλικά του κτίστηκε τείχος.)  Κύριος χώρος αναπαράστασής του ήταν ο Ιππόδρομος. Στην Κωνσταντινούπολη φαίνεται πως υπήρχαν τέσσερα ακόμα θέατρα: τα ‘’Lusoria’’όπως αναφέρονται στις πηγές της πρώιμης βυζαντινής περιόδου, οι οποίοι ήταν χώροι μιμικών παραστάσεων  Τον 6ο αι. δεν υπάρχει ούτε ένας ανάλογος χώρος.  Θέατρα υπήρχαν και στην Αλεξάνδρεια αλλά και στην Αντιόχεια. Άλλοι χώροι τέλεσης του μιμοθεάτρου ήταν τα πανηγύρια, οι δρόμοι και ιδιωτικοί χώροι